Elyaftan Sanayiye: Cumhuriyetin Kumaşları Sergisi CKM’de Açıldı
Arşivden Sergiye Uzanan Bir Üretim Hikayesi ‘Cumhuriyetin Kumaşları’
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yılları, yalnızca siyasal bir dönüşümün değil; aynı zamanda güçlü bir ekonomik yapılanmanın ve sanayileşme iradesinin hayata geçirildiği bir dönemdir. “Cumhuriyetin Kumaşları” sergisi, erken Cumhuriyet yıllarında Türkiye ekonomisi için lokomotif görevini üstlenen tekstil sanayinin, hammaddeden bitmiş ürüne uzanan başlangıç hikayesini sanatseverlerle buluşturuyor. 9 –15 Ocak 2026 tarihleri arasında Caddebostan Kültür Merkezi Performans 1. Kat’ta gerçekleştirilecek serginin küratörlüğünü Halil Gökman üstleniyor.
1923 yılında yapılan İzmir İktisat Kongresi, genç Cumhuriyet’in ileriye dönük temel hedef ve önceliklerini belirlemiştir. Hızlı sanayileşme, hammadde temininde bağımsızlık, işsizliğe çözüm üretme, geçmişten gelen üretim tecrübesi ve yeni dönemin ortaya çıkardığı ihtiyaçlar dikkatle analiz edilmiş; tüm bu değerlendirmeler sonucunda tekstil sanayi stratejik bir sektör olarak ön plana çıkmıştır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminden itibaren başta pamuk olmak üzere bitkisel ve hayvansal liflerin temini büyük ölçüde yurtiçinden sağlanmış; bu hammaddeler işlenerek bitmiş ürün haline getirilmiş ve ihraç edilerek ekonomiye önemli katkılar sunmuştur. Anadolu’da iplik, dokuma ve boya alanlarında nesiller boyunca aktarılan derin bir bilgi birikimi bulunmakta; tekstil sektörünün emek yoğun yapısı ise istihdam açısından büyük bir fırsat yaratmıştır.
Tekstilin lokomotif sektör olarak belirlenmesinin ardından, 1927 yılında çıkarılan Sanayi Teşvik Kanunu, tekstil sektörüne önemli imtiyazlar sağlamış; yeni yatırımların önünü açmıştır. Bu süreçte, hammaddesini büyük ölçüde yurtiçinden temin eden, istihdamı hızla artıran ve yeni dönemin tüketim alışkanlıklarına cevap veren bir üretim modeli gelişmiştir. Tüm bu çabaların sonucunda ülke, ilerleyen yıllarda ekonomiye çok ciddi katkılar sağlayacak “Cumhuriyetin kumaşlarını” üretmeye başlamıştır.
Sergi, bu erken dönemde atılan temellerin yıllar içinde nasıl güçlenerek devam ettiğini de gözler önüne seriyor. Tekstil sanayi, zamanla kayda değer bir gelişim göstererek yükselişini sürdürmüş; 1980’li yıllara gelindiğinde Türkiye ihracatında bir numaralı sektör konumuna ulaşmıştır.
“Cumhuriyetin Kumaşları” sergisinde yer alan görseller, 25 yılı aşkın bir sürede titizlikle oluşturulmuş bir arşivden seçildi. Sergide kullanılan alıntı ve metinlerin kaynağı, küratör Halil Gökman’ın, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından 2022 yılında yayımlanan “Tekstilin Postadaki Yolculuğu” adlı kitabına dayanıyor. Sergi; yalnızca geçmişe dönük bir anlatı sunmakla kalmıyor, Türkiye’nin üretim hafızasını, sanayileşme iradesini ve emekle şekillenen kalkınma anlayışını bugünün izleyicisiyle buluşturmayı amaçlıyor.
9 Ocak tarihinde açılacak sergiyi 15 Ocak’a kadar ziyaret edebilirsiniz.
SERGİ BİLGİLERİ
Sergi Adı: Cumhuriyetin Kumaşları
Tarih: 9 –15 Ocak 2026
Mekan: Caddebostan Kültür Merkezi (CKM) – Performans 1. Kat